"Ο ρόλος της εταιρικής φιλοσοφίας κατά την επιλογή franchise" της δρα Μαρίνας Ψιλούτσικου, Εντ. λέκτορα ΟΠΑ
Το franchise ως τρόπος εισόδου στο επιχειρείν είναι εξαιρετικά δημοφιλής και έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οποιαδήποτε επιλογή από μόνη της, όσο ελκυστική και αν είναι, δεν μπορεί να εξασφαλίσει την επιτυχία, πόσω μάλλον την επιτυχία σε κάθε περίπτωση. Ιδιαίτερα στο franchise, σε ένα χώρο ο οποίος δεν στηρίζεται στην ατομική, αλλά στη συλλογική προσπάθεια. Ο παράγοντας «συνεργασία» είναι ίσως το καθοριστικότερο κριτήριο του αποτελέσματος, της αποτυχίας δηλαδή ή της επιτυχίας. Επομένως η επιλογή του κατάλληλου franchise από την πλευρά του επίδοξου franchisee έχει τεράστια σημασία και δεν μπορεί να ληφθεί αβασάνιστα και χωρίς την απαραίτητη διερεύνηση.
Άπειρα άρθρα έχουν γραφτεί με συμβουλές για το πώς πρέπει κανείς να επιλέξει το σωστό αντικείμενο και τη σωστή επιχείρηση franchise. Τις περισσότερες φορές τα εν λόγω άρθρα εστιάζουν σε «πρακτικά» θέματα, όπως: α) οι όροι συνεργασίας, οι υποχρεώσεις δηλαδή και τα δικαιώματα του franchisor και του franchisee, που δεν είναι πάντα ξεκάθαρα από την αρχή, β) το απαιτούμενο κεφάλαιο για την κάλυψη των εξόδων, όχι μόνο πριν την έναρξη λειτουργίας της νέας επιχείρησης, αλλά και για τη χρηματοδότηση του διαστήματος που απαιτείται μέχρι να γίνει η επιχείρηση κερδοφόρα και γ) η ανάλυση της αγοράς και του υπάρχοντος ανταγωνισμού από άλλους franchisees της ίδιας επωνυμίας.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν βασικές πληροφορίες πάνω στις οποίες θα στηριχτούν οι αποφάσεις που θα λάβει ένας επίδοξος franchisee, με σημαντικότερη εκείνη της επιλογής κλάδου δραστηριοποίησης και συγκεκριμένης επωνυμίας. Εκτός όμως από τις χειροπιαστές/αντικειμενικές παραμέτρους της απόφασης, υπάρχει και ο ανθρώπινος παράγοντας, ο οποίος τις περισσότερες φορές δεν λαμβάνεται υπόψη παρά μόνο όταν είναι πολύ αργά. Και παρόλο που δεν είναι μέρος της τυπικής συμφωνίας ούτε μπορεί να ελεγχθεί βάσει προδιαγραφών ή κριτηρίων, είναι καθοριστικός για την τελική επιτυχία.
Ο ανθρώπινος παράγοντας συνίσταται ουσιαστικά στη φιλοσοφία, η οποία διέπει τη λειτουργία της επιχείρησης (franchisor) και τη συνεργασία της με τους franchisees. Ο παράγοντας αυτός χρειάζεται εντελώς διαφορετική διαδικασία αξιολόγησης σε σχέση με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της επιχείρησης. Οι λογιστικές καταστάσεις της ή τα νομικά έγγραφα της συμφωνίας κρίνονται αντικειμενικά, άρα με τον ίδιο τρόπο είτε ελέγχονται από τον ενδιαφερόμενο είτε από κάποιον λογιστή. Η φιλοσοφία, όμως, ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά υπόκειται σε υποκειμενικά κριτήρια απαιτεί προσωπική εξέταση και από τις δύο πλευρές (του franchisor και του franchisee).
Η αρχή προφανώς πρέπει να γίνει από τις συναντήσεις και τη γενικότερη επικοινωνία τους, όπου εκτός από τα τυπικά θέματα θα πρέπει ο ένας να διερευνήσει την προσωπικότητα και την επαγγελματική συμπεριφορά του άλλου. Για τον franchisor αυτή είναι ίσως και η μοναδική επιλογή που έχει. Να προσπαθήσει μέσα από συζητήσεις να κατανοήσει αν ο υποψήφιος συνεργάτης του είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που θέτει ο ίδιος και αν ταιριάζει με τον τρόπο που λειτουργεί η επιχείρησή του.
Για τον επίδοξο franchisee, όμως, οι επιλογές είναι πολύ περισσότερες και πολύ καλύτερες. Αφενός, έχει τη δυνατότητα να παρατηρήσει στην πράξη πώς λειτουργεί ο franchisor στις σχέσεις του με τους υπάρχοντες franchisees. Αφετέρου, μπορεί να εξετάσει τις διαφορές τους -σε θέματα κουλτούρας πάντα- σε σχέση με το βαθμό επιτυχίας που έχουν. Θα είναι πολύ διαφωτιστικό να επισκεφθεί μερικά καταστήματα τα οποία ήδη λειτουργούν, να συζητήσει με τους ιδιοκτήτες θέματα που αφορούν το χειρισμό των καθημερινών εργασιών, αλλά και την αντιμετώπιση έκτακτων προκλήσεων. Με τις επισκέψεις αυτές θα αποκτήσει την καλύτερη δυνατή εικόνα για το πώς είναι να συνεργάζεται κανείς με τον συγκεκριμένο franchisor, χωρίς να πρέπει να μπει ο ίδιος σε αυτό το ρόλο.
Όσον αφορά την επιλογή των franchisees τους οποίους θα επιλέξει να επισκεφθεί και να συνομιλήσει μαζί τους, θα πρέπει να διασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διαφοροποίηση (για να έχει και σφαιρικότερη πληροφόρηση) λαμβάνοντας υπόψη τα εξής:
-
Περιοχή στην οποία δραστηριοποιούνται.
-
Αριθμός καταστημάτων που διαθέτουν.
-
Χρόνος που συνεργάζονται με τον συγκεκριμένο franchisor.
-
Βαθμός επιτυχίας στη μέχρι τώρα δραστηριότητα.
Ο στόχος των επισκέψεων αυτών δεν είναι να κρίνει κανείς αν μια επιχείρηση έχει «καλή» ή «κακή» φιλοσοφία. Οι όροι αυτοί είναι εντελώς αδόκιμοι. Εκείνο που πρέπει να αναζητήσει ο επίδοξος franchisee είναι αν του ταιριάζει η συγκεκριμένη φιλοσοφία ή όχι, αν μπορεί να λειτουργήσει στο πλαίσιο που θέτει ή όχι. Οι όποιες παρατηρήσεις κάνει, δηλαδή, θα πρέπει να είναι σε σχέση με τον εαυτό του και τον τρόπο που φαντάζεται ή επιθυμεί να δουλεύει.